Çocuklar İçin Korkutan Tehlike: Dijital Sömürü Ve İstismar… Dr. Esra Ercan Bilgiç: “Dijital Dünyanın Çocuklar İçin Korkutan Riskleri Kadar Fırsatları Da Var”

İstanbul Bilgi Üniversitesi Öğretim Üyesi, Dijital Medya ve Çocuk Platformu Kurucusu Dr. Esra Ercan Bilgiç dijital ortamda çocuklardan toplanan dataların üçüncü taraflara satıldığını vurguladı ve istismar üzere ortaya çıkan sıkıntıların büyüklüğüne işaret etti.

Gazeteci Semra Topçu ve Menekşe Tokyay’ın hazırladığı Yaşasın Çocuklar programının son kısmına konuk olan Bilgiç, ailelere ve sivil toplum kuruluşlarına yüklenemeyecek büyük bir sorumluluk alanı olduğunun altını çizdi ve temel sorumluluğun hükümetler ile teknoloji şirketlerinde olduğunu söyledi.

“Çocukların teknolojik araçları ve toplumsal medyayı kullanımına milletlerarası hukuk çerçevesinden bakmak gerekiyor” diyen Ercan Bilgiç, Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Komitesi’nin Genel Yorum 25’te çocuk haklarının dijital dünyaya nasıl uyarlanacağının, devletlerin ve teknoloji şirketlerinin hangi rolleri üstleneceğinin tanımlandığını belirtti. Dr. Esra Ercan Bilgiç şunları söyledi:

“Türkiye de esasen bu milletlerarası mutabakatların kesimi. Orada çerçevesi çizilen mevzuların gündeme alınması, hükümetlerin bu perspektife dair siyasetler belirlemesi ve uygulaması gerekiyor. Dijital dünyanın riskleri ve fırsatlarına eşit uzaklıkta duran, çocukları risklerden korurken fırsatlardan yararlanmasını da önceleyen, dijital dünyanın çocukların hayatındaki yerini fark eden, dünyadaki gelişmelerin paralelinde, teknoloji şirketlerine birtakım kısıtlamalar getiren lakin büsbütün yasakçılığa odaklanmayan bir çerçeve öneriliyor.

Başta Birleşik Krallık olmak üzere birçok Batılı ülke internet ortamında çocukların data güvenliğini sağlamak ve onları dijital istismara karşı korumak için sıkı düzenlemeler alıyor ve Meta başta olmak üzere birçok teknoloji devi bu düzenlemeler karşısında güvenlik tahlillerini çeşitlendirmekle yükümlü hale geliyor. Lakin Türkiye’de rastgele bir düzenleme gayreti yok.”

Ercan Bilgiç, çocukların dijital sömürüye maruz kalmaları üzere sıkıntılara dikkat çekerek, teknoloji şirketlerine yönelik sınırlamaların bütün dünyadaki kullanıcıları etkilediğini kaydetti ve şunları söyledi:

“Birleşik Krallık’taki Çevrimiçi Güvenlik Yasası çıktıktan sonra şirketler burada hizmet verirken farklı, Türkiye’de hizmet verirken farklı davranabilirler. Lakin global olarak ortaya konan yasalar çerçevesinde şirketler artık bu hususları daha fazla gündeme almaya başladılar; çocukların data saklılığı yahut platformlar üzerinden alınabilecek tedbirler üzere hususları gündemlerine getiriyorlar ve çocuklar için daha fazla güvenlik tedbiri için tasarım yapıyorlarsa, bu tüm dünyadaki kullanıcıları etkileyecek.”

2015-2020 yılları ortasında çıkan ulusal gazetelerde dijital medya ve çocuk bağlantısının nasıl çerçevelendiğine dair bir telaffuz tahlili yapan Ercan Bilgiç, medyada risklere çok fazla odaklanıldığını ve fırsatların gözden kaçtığını belirtirken, yasaklamaya yönelik telkinlerin çok fazla yer bulduğunu vurguladı.

“Otoriter ebeveynlikten olumlu ebeveynliğe yanlışsız bir kültürel davranış değişikliği gerekiyor. Çocukların dijital dünyada ne bulduklarını anlamaya çalışmak kıymetli. Daima yasaklamaktan ve daima tehlikelerden bahsetmekten yola çıkılıyor, halbuki çocuk perspektifinden dünyayı anlamak kıymetli. Dijital medya okuryazarlığı maharetleri, bütün dünyada bu on yılın temel sıkıntısı,” diyen Ercan Bilgiç’in pandemi devrinde çok ses getiren “ekran müddeti barış anlaşması” birçok ebeveynin çocuklarla ekran kullanımına dair karşılıklı uzlaşıya ve diyaloga dayalı mukavele yapmasını sağlamıştı.

Programda ayrıyeten çocukların toplumsal medyada güvenliği ve imajlarının ebeveynleri ve bakımverenleri tarafından paylaşılmaması konusundaki farkındalığı geliştirmek için kamu spotları ve çok izlenen dizilerin senaryolarına eklenen bildirilerin yararlı olacağı da vurgulandı.